Genç asker, karla kaplı dağlara ve sık ormana işaret ederek Gürcü casus uçağını düşürdüğü yeri gösterdi.“Şimdiye kadar neredeyse her gün geliyorlardı ama bu sefer bizim vadimizden geçerken gerekeni yaptık” diyordu Alyas Tsardia üzerine gelen bir topa kafa atarken. Burası Kodor Vadisi, Batı ve Rusya arasındaki ilişkilerde önemli bir yer kazanmaya başlayan Abhazya ile Gürcistan arasındaki gergin cephe hattı. Kafkasların az bilinen bu köşesi, Rusya’nın yeni devlet başkanı Dmitriy Medvedev’in ilk sınav alanı .22 yaşındaki Tsardia, Abhazya’nın Gürcistan’dan bağımsızlığı için silaha sarılan ailesinin ikinci kuşağı. Babası Zaur 1993’deki savaşta ölmüş. Nüfusun yarısını oluşturan en az 200.000 Gürcü evlerinden çıkartılmış ve dönememişler. Abhazya, 15 yıldır tanınmamış bir devlet. Tsardia’nın düşürdüğünü iddia ettiği casus uçağı, Gürcistan’ın ani işgal planlarının bir kanıtı olarak geçen ay Abhazya’nın imha ettiğini iddia ettiği yedi uçaktan biri. Gürcistan ise tüm iddiaları reddediyor ve sadece bir casus uçağı kaybettiğini ve bunun da hava sahasını ihlal ettiği filmle kanıtlanmış bir Rus jeti tarafından düşürüldüğünü savunuyor. Rusya da suçlamayı reddediyor fakat Abhazya’da bulundurduğu 2500 kişilik barış gücünün sayısını 3000’e yükseltmeyi tercih etmesi Gürcistan Devlet Başkanı Miheil Saakaşvili’nin Rusya’yı “ilhak girişimi” ile suçlamasına yol açıyor. Hem Rusya, hem de Gürcistan’ın savaşa çok yakın olduklarına dair açıklamaları ABD ve AB’de alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Her ikisi de Gürcistan’ın toprak bütünlüğünü destekliyorlar ve Bush, Pazartesi günü Medvedev’le yaptığı telefon görüşlerinde kaygılarını aktardı. Gürcistan NATO’ya üyelik peşinde koşarken, Abhazya Devlet Başkanı Sergey Bagapş ise Rusya’nın bir askeri üs açarak güvelik garantisi sağlamasını talep ediyordu; böylece bu “donmuş çatışma” hızla uluslararası bir krize dönüşmeye başladı. Karadeniz kıyısında uzanan bir zamanların sayfiye yeri Sohum’da savaşta harap olmuş binalar dikkat çekiyor. Bu, Abhazya’da çok sık rastlanan bir görüntü. 180.000 insanın cezp edici sub-tropikal manzara ve eski Gürcü komşularının harap olmuş evleri arasında yaşadığı ülke. Dış İşleri Bakanı Sergey Şamba’ya göre Abhazya, Gürcistan’ın asimilasyon girişimleriyle geçen bir yüzyılın kurbanı. Resmi olarak mültecilerin dönüşünü görüşmeye hazırlar fakat sıradan Abhazlar buna şiddetle karşı çıkıyor. Saakaşvili, Gürcistan ile tekrar birleşmesi halinde geniş özerklik önermişti. Eşi Gürcü olan Bagapş ise The Times’a, Tiflis’in kontrolüne tekrar girmenin “olasılık dışı” olduğunu ifade etti. Abhazya bağımsızlık istiyor ve Kosovo’nun uluslararası camia tarafından tanınmasıyla cesaretlendi. “Tarihi ve hukuki açılardan bakarsanız, Abhazya, Kosova’dan çok daha fazla bağımsızlığı hak ediyor” diyor Bagapş. Bagapş “Eğer karşılaştırmam gerekirse derim ki, 2. Dünya Savaşı provokasyonlarla başladı. Kesinlikle eminim ki eğer burada bir çatışma başlarsa bu tüm Kafkaslar’a yayılır” diye ekliyor. Tutarlılığı kendinde mündemiç bir şekilde Gürcistan’ın NATO’ya girmesini hoş görürken bunun Abhazya’yı, Rusya ile daha fazla yakınlaştıracağını savunuyor. Abhazlar’ın çoğunluğu Rusya vatandaşı oldular ve bu, daha yakın ekonomik bağlar kurma yolunda Vladimir Putin’in Başkan olarak son icraatıydı. “ABD ve NATO’nun Gürcistan üzerinde hayati çıkarları var ama insanlar Rusya’nın Abhazya topraklarında bölgesel çıkarlarını korumak istemesine bozuluyorlar” diyen Bagapş, Gürcistan’ın, NATO’yu bu ihtilafın içine dahil etmesinin bir savaşa yol açabileceğini savunuyor ve diyor ki: “NATO güçleri ile bile olsa bizi Gürcistan’a geri döndürmeleri imkansız”. “Bizi yok edebilirler, bunu anlarız. Eğer Yugoslavya’yı yıkabildilerse bizimle baş etmeleri çok daha kolaydır fakat bunun için halkı tamamıyla imha etmeleri gerekecektir. İnsanlar şunu asla unutmamalıdırlar ki biz Rusya’nın komşularıyız ve çok iyi ilişkilerimiz var.”Abhazya ekonomisi ağırlıklı olarak Rus turistlerden elde ettiği gelire bağımlı.The Times olarak Psou nehrinden geçerken, Sohum’a doğru yol alan Rus askeri yakıt tanker konvoyu dikkatimizi çekte. Kodor Vadisi yakınındaki bir Abhaz üssünde askerler top mermisi yüklü iki kamyonu teslim alıyorlardı.45 yaşındaki Alek Magomedov, Gürcü askerlere karşı yakın mesafedeki tepelerde devriye gezen askerlere komutanlık yapan bir 1993 savaşı gazisi ve “Baharda karlar eridiğinde dağların daha derinlerine sokuluruz, onlar da böyle yaparlar. Biz onları onlar da bizi izler. Bir savaş beklemiyorum ama biz hazırız” diyor.
(*) Tony Halpin,
The Times of London, 20 Mayıs 2008
