Moskova’ya bağlı yarı özerk cumhuriyetler olan Tataristan ve Başkortistan ile Rusya arasındaki ilişkiler gerginleşiyor. Kazan ve Ufa ile Moskova arasında şimdi, eğitim reformunda milli ve dini hassasiyetlerin gözönüne alınmasını isteyen bir çekişme başladı.Tatarlar ve Başkortlar, Moskova’dan talep ettikleri kültürel haklarda ısrarını sürdürüyor. Başkortlar, devlet eğitim merkezlerinde milli ve dini hususların dikkate alınmasına dair taleplerinde ısrarcı olacaklarını da duyurdular. Cumartesi günü, başkent Ufa’da gösteri yapan Başkortlar bu taleplerini dile getirirken, Tatarlarla ortak hareket edeceklerini de belirtti.Tataristan’da ve Başkortistan’daki bu rahatsızlık, 1 Eylül 2009’da yürürlüğe girecek yeni eğitim kanununa dayanıyor. Geçen senenin Aralık ayında Rusya devlet başkanı Rusya eğitim sistemindeki mevcut uygulamaların değiştirilmesini öngören bir kanun imzalamıştı. önceki yasaya göre, eğitimde üç temel prensip, federal, mili ve dini hassasiyetler göz önüne alınıyordu. Yeni sistemde ise sadece federal prensiplerin uygulanması kararlaştırılmıştı.Bir ay önce de Tataristan devlet başkanı Mintimer Şaymiyev, eğitim reformundaki Moskova damgasına karşı çıkmıştı. Uzmanlar, Tataristan ve Başkortistan’daki gösterilerin arkasında, bu ülkenin yetkililerinin olduğunu ve her iki devletin de merkezle olan ilişkilerinin giderek kötüleştiğini düşünüyor.Ufa’daki eyleme “Kuk bure” (Bozkurtlar) teşkilatının 150 üyesi de katılarak destek verdi. Kuk Bure’nin başkanlarından Timur Muhtarov, eylemin, Moskova’ya ve Rusya eğitim bakanlığına karşı düzenlendiğini belirtti. Muhtarov’a göre, Rusya eğitim bakanı Andrey Fursenko inat etmekte ve Başkortlar ile Tatarların düşüncelerini dikkate almamakta.Fursenko, 20 Kasım 2008’de Kazan’a gelmiş ve yeni düzenlemelerin mutlaka uygulanacağını söylemişti. Kazan’daki toplantıda, Tataristan devlet başkanı Mintimer Şaymiyev ise kesin ve keskin bir dille bu politikayı eleştirmişti.Bu arada, Tatarlar, Rusya’dan, Tatar askerlerin sadece Tataristan’da milli birliklerde görev yapması hakkını kopardı. Rus ordusunda yürütülen reform çerçevesinde, birliklerin milli özellikler taşıması kararlaştırıldı. Orenburg ve Samara eyaletlerinde bundan böyle sadece Tataristan askerleri görev yapacak.
‘Milli Tatar Birlikleri’nin oluşturulması kararı, Tataristan hükümeti ile Rusya Savunma Bakanlığı tarafından alındı. Bu kararla, askeri birliklerde, milli meseleler yüzünden ortaya çıkan sorunların engellenmesi düşünülüyor.Tataristan askeri sözcüsü Sergey Pogodin’e göre bu kararın alınması, insan hakları aktivistleri ile asker anne babalarının, Toçki garnizonunda yaptıkları bir gösteri sonrasına rastladı. Toçki garnizonundan kaçan bir Tatar asker, Tataristan askeri komutanlığına sığınmış ve eski askerlerin baskılarına tahammül edemediğini ve etmeyeceğini söylemişti. O askerin ifadelerine göre, Tatarlar, kışlada sürekli dövülüyor ve başkalarının işlerini yapmaya zorlanıyordu. Tatarların da bastırması sonrasında, Rusya böyle bir kararı almak zorunda kaldı.Jeopolitik Sorunlar Akademisi’nin başkanı Leonid İvaşov’a göre ise Rus ordusunda durum giderek kötüleşiyor ve Dağıstanlılar da ayrı askeri hizmet istiyor. Hatta İvaşov, yakında Dağıstanlıların, kendi içerilerinde Lezgiler, Avarlar ve diğerleri olarak da ayrı ayrı talepte bulunabileceğini söylüyor. (DüNYA BüLTENİ)
