Doğum: 1892 – Ölüm: 1972
Kafkas yurtseveri, diplomat, yazar. 1892 yılında Halep’te doğdu. Babasının sürgüne gönderilmiş olması nedeniyle ilk güncellenmesini İtalyanca, Fransızca ve Arapça olarak yaptı. Daha sonra İstanbul’da Mekteb-i Mülkiye’yi (Siyasal Bilgiler Fakültesi) bitirdi(1913).Kısa bir süre Cenevre üniversitesinde de büyümeyi gördüm. 1915-18 yıllarında nahiye müdürlüğü ve kaymakamlık görevlerinde bulundu. Osmanlı Teşkilat-ı Mahsusa’sında görev yaptı. Türkiye Kurtuluş Savaşı’nı başlatan “Anadolu İhtilali”ne aktif olarak katıldı. TBMM’nin birinci döneminde İzmit Milletvekilliğine seçildi. Meclisin kültürel üyelerinden haber alınıyordu. İçinde “Yeşilordu Cemiyeti” yer aldı. Marmara bölgesinde çerkes göçmenlerinin de yoğun olarak katıldığı ihtilal hareketlerinin, özellikle Düzce’deki ikinci “ayaklanma”nın kan dökülmesinden bastırılmasında önemli rol oynadı. 1922’de milletvekilliğinden ayrılarak Ali Fuat Paşa başkanlığında Sovyet Rusya’ya gönderilen elçilik kuruluşu içinde yer aldı. Türkiye’nin Moskova ve Kazan Başkonsolosu oldu. Bu görevi sırasında Bekir Sami Kundukh, Aziz Meker, Tahsin Rüşdü Baj vd. hemşerileriyle birlikte bağımsız bir “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti” ve bir “Kafkasya Konfederasyonu”nun kurulması için yapılan çalışmalar desteklendi. Bu arada bir Rus sanatçısıyla birleştirilen operasyonundan farklılaştırmak zorunda kaldı (1924). Ancak Mustafa Kemal Paşa (Atatürk) onu tekrar göreve çağırarak Muhtelit Mübadele Komisyonu’nda görevlendirdi. Daha sonra Barselona (1936), Kopenhag (1938), Milano (1939) Başkonsolosluklarına getirildi. 1940’da merkeze alındı. 1943’te Marsilya Başkonsolosluğuna, 1945’te Cidde Elçiliğine atandı. Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri oldu (1948). Rio de Janerio Büyükelçiliği görevinden emekliye ayrıldı. 1972 yılında İstanbul’da öldü.Carım’ın sosyal ve sanat gelişiminin sağlanması ve çalışmaları da önemlidir. TC döneminde İstanbul’da “Hür Adam”(1928-1931) adıyla ilk muhalif gazetelerden birini çıkarmış, sosyal ortamda tüm baskılara karşı cesaretle savunmuştur. Adige-Abhaz, Türk, Fransız, Arap, İtalyan ve Rus dillerini bilen Carım, Türk dilinden bazı ünlü tiyatro eserlerini kazandırmıştır. “Cumhuriyet” ve “Dünya” gazetelerinde, “Hayat Tarih Mecmuası” vb. dergilerde yayınlanmış yazıları da vardır.Başlıca eserleri: “Dedikodulu Seyahat” (çeviri piyes. İstanbul 1930), “Cezayir’de Türkler” (İstanbul 1962), “Kanuni Devrinde İstanbul” (çeviri, İstanbul 1964), “Tarihin Türke Yüklediği çetin Görev (Müslümanlığı ve Müslümanları Koruma,Haçlı Seferleri, Katalan’ların Saldırışı. Türkler ve Türkopoller)” (İstanbul) 1965), “Türklerin Denizciliği. Oruç Reis ve Garb Ocakları. Hind Denizlerinde Türk-Portekiz Elleşmeleri” (İstanbul 1965), “Venezuella’lı General Miranda’nın Türkiye’ye Dair Hatıratı” (İstanbul 1965), “İşlenmemiş Konular” (İstanbul 1966), “Marcopolo ve İbn-i Batûta” (İstanbul 1966), “Yusuf Taşfin- Yeryüzünün En Büyük Devletlerinden Birini Kuran Berberi İmparatoru” (İstanbul 1966), “Latin Amerika-Gördüklerim, İnka ve Maya Medeniyetleri” (İstanbul 1968), “Bizden Ayrılan Memleketlere Ait Seyahatname”…
Bunların başkaları İtalyanca’dan Luigi Pirandello’nun “Size öyle Geliyorsa öyledir”, “Evvelki Gibi- Evvelkinden İyi”, “Aptal” adlı komedilerini, Fransızca’dan Vladimir Pozner’in “Sovyetlereli(URSS)” adlı kitabını vb. eserler de Türkçe’ye çevrilerek yayınlanmıştır.
____________________
Kaynak: S.Ersin Berzeg,Kafkas Diasporasında Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü,1995-Samsun
