Necmeddin Gotsinski

Doğum: 1859 – Ölüm: 1925

Kuzey Kafkasya milliyetçiliği, din alimi, toplum ve siyaset adamı. Dağıstanlar Avar bölgesinde, Hotso köyünde doğmuştur. İmam Şamil döneminde Rus çarlığının işgalci güçlerine karşı savaşmış olan Naib Donogono Muhammed’in oğludur.Seçkin bir din alimi ve yetenekli bir şairdi. doldurmayı bitirdikten sonra Dağıstan mahkemesine hakim olarak atandı. Daha sonra Koysubul Yöresi Naibi (Yöneticisi) olarak görev yaptı. 1903’te Türkiye’ye giderek bir süre İstanbul’da kaldı, bu nedenle Rus makamlarında hep bir “Osmanlı-Türk ajanı” olarak görüldü. 1905’te devrim olaylarına katılıyor ve Sosyalistlerin gizli yazılım söylentileri görülüyor. 1913’de Dağıstan’da oluşan “ Pisar Direnişi ”ne onun önayak olduğundan kuşkulanıldı (Bu direniş bölgesel tüm Rus katiplerinin değiştirilerek yerlerine yerli Kafkasyalıların atanması gayesini güdüyordu). Ailesi Dağıstan ölçülerine göre geniş sayılabilecek bilgilerin özellikleri ve hayvancılıkla uğraşıyordu.

Necmeddin Gotsinski, Rus çarlığının Şubat 1917’de yıkılmasından sonra Dağıstan İcra Komitesi’ne ve kaldığı Dağıstan Milli Komitesi’ne seçildi. Bu nitelikleri ve güçlü yetenekleriyle Kuzey Kafkasya’nın özgürleşme ve devletleşme çabaları içinde önemli bir rol oynadı. Eylül 1917’de, ” II. Genel Kuzey Kafkasya Kongresi ” arifesinde, başta Uzun Hacı olmak üzere din adamlarının inisiyatifindeki Eyzen-am Kongresi tarafından “Kuzey Kafkasya’nın beşinci İmamı” ( İmam Şamil’den sonraki teokratik devlet başkanı) olarak ilan edildi. Ama kendisi ” I. Genel Kuzey Kafkasya Kongresi ” ile ” II. Genel Kuzey Kafkasya Kongresi “nden sonra ” Kuzey Kafkasya Merkez Komitesi “nin emrinde ve Din İşleri Konseyi’nin Başkanı (Şeyhülislam) olarak almayı kabul etti.

Ekim 1917’de merkez Rusya’da Bolşeviklerin bir hükümet darbesiyle iktidara el koymaları ve Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Rusya’dan ayrılmasını ilan etmesinden (Aralık 1917) sonra Dağıstan bölgesindeki milli yedeklerden önemli dayanaklarından biri oldu. Uzun Hacı’nın de desteğiyle Sovyet yanlısı yerli komünistlerin Dağıstan’ın merkezi Temirhan Şura’da iktidarı ele geçirmelerini önledi (Ocak 1918). Kuzey Kafkasya’nın Hazar denizindeki en önemli limanı olan Şamilkala ( Petrovsk – Mahaçkale ) halkını ele geçiren Rusya destekli “Devrim Komitesi”ne karşı, Hükümet birlikleri ve emrindeki milislerle mücadele ederek kentin tekrar milli olarak elde edilmesinde önemli rollerinde oldu (Mart 1918). Bakü’den ve Astrahan’dan Şamilkala’ya gönderilerek tekrar işgal edilen Rus Kızıl Ordu birliklerine karşı savaştı (Mayıs 1918). Bölgenin genel olarak Sovyet Kızıl Ordu’sunun eline geçti ve Dağıstan’da “Sovyet iktidarı”nın ilanından sonra, bölgedeki Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti güçlerinin iktidarın yeniden kurulmasına kadar dağlık Dağıstan’da direnişi sürdürdü.

Rusya’nın Sovyet yanlısı siyasi hasımlarından Alibek Taho-Godi, onu “mahzun ifadeli ve hemen hiç gülmeyen, gururlu, despot ve yaşlı bir kartala görülüyor, müridleriyle dini ve yaşanan tartışmalara girmeyi yedi bir kişi” olarak tasvir ediyor.

Necmeddin Gotsinski, Dağıstan’ın yayınladığı Osmanlı hükümeti tarafından yayınlanan Met Yusuf İzzet Paşa’nın komutasındaki Kuzey Kafkas Ordusu’nun da toplanmasıyla tekrar Milli biriktirilmesinden sonra “Yüksek Dini Konsey Başkanlığı” (Şeyhülislamlık) sürdürüldü. En büyük siyasi hata, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti topraklarını işgal eden General Denikin’in rejimiyle uzlaşması ve ona karşı dayanıklı yapının mücadelesi sırasında hareketsiz kalması oldu.

Necmeddin Gotsinski, Gönüllü Ordu’nun yenilgisi yerinde işgal eden Sovyet Rusya Kızıl Ordusuna karşı 1920-21 yıllarında kitlesel Dağıstan-çeçenya ayaklanması ve direnişinin de belli başlı liderlerinden. Geniş halk kitlelerinin katıldığı bu milli ayaklanmanın üstün Rus Kızıl Ordu güçlerinin tarafından bastırılması ve liderlerden büyük parçada ülkeyi terk etmek zorunda kalmaları üzerine, Necmeddin Gotsinski Kuzey Kafkasya’nın dağlık çeçenya bölgesine çekilerek direnişini dört yıl daha sürdürdü. Ancak 1925 yılında, kendisini koruyanların yaşamlarını tehlikeye atmamak için kendi istekleriyle Sovyetlere teslim oldu ve Rostov’da Sovyet gizli servisi GPU’nun bodrumunda yargısız infaz edildi.

Referanslar:

• Hacı Murad Donogo – “Slovo o Najmudine Gotsinskom”, Akhulgo, Mahaçkale, 1999, Sayı:3, s:4-17
• Uzunkhaci Muktarov – “Predaniya o Najmudine Gotsinskom v çeçne”, Akhulgo , Mahaçkale , 1999, Sayı:3, s:18-36.
• M. Magomedov – “Nota Najmudina Gotsinskogo Sovyetskomu Pravitelstvu”, Akhulgo , Mahaçkale , 1999, No:3, s:7-9.
• M. Kh. Dadayev – “K probleme izuçeniyaliteraturnogo naslediya Najmudina Gotsinskogo”, Akhulgo , Mahaçkale , 2000, No:4, s:53.
• Nokhçınkant – “İmam Gotsinskiy”, Rodimıy Kray (Pays Natal), Montmorency-France 1970, No:88.
• Dibir Magomedov – “Avartsı”, Ekho Kavkaza , Moskova, 1994 No:1, s:15.
• Soyuz itaatinennıkh gortsev Severnogo Kavkaza i Dagestana (1917-1918 gg.), Gorskaya Respublika (1918-1920 gg.), Mahaçkale , 1994, s:287, vb.

__________________________________

Kaynak: ” http://www.tr.kafpedia.org/index.php?title=Necmeddin_Gotsinski “