Rusya ile Gürcistan arasında imzalanan ateşkes anlaşmasına göre Güney Osetya ve Abhazya’nın statüsü uluslararası müzakerelerle belirlenecek.
Soğuk Savaş sonrası ‘tarihin sonunun geldiği’ ve kazananın ‘Batı’ olduğu tezinin sonuna gelmiş bulunuyoruz.. Kızıl Ordu, 1989 yılında Afganistan’dan dönmesinden bu yana ilk kez bir başka ülke topraklarına operasyona kalkıştı.On bin kişilik bir askerî birlik, yüzlerce tank, top ve ağır silahla Rus ordusu, Gürcistan’a girdi. Askerî ve diplomatik üstünlük elde eden Moskova savaş öncesine göre çok daha güçlü olarak müzakere masasında.
Kremlin’de Güvenlik Konseyi’ni toplayan Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev, Gürcü lider Mihail Saakaşvili’nin imzaladığı altı maddelik geçici ateşkes anlaşmasına imza koydu. Anlaşmada yer alan iki madde Rusya’nın masadan da istediğini alarak kalkacağını gösteriyor. Buna göre Rusya askerî birliklerini özerk bölgeler dışındaki Gürcü topraklarından geri çekecek. Ancak gerek gördüğünde Gürcü topraklarında sınırlı da olsa operasyon hakkına sahip olacak. Gürcistan’ın toprak bütünlüğüne saygı ise anlaşmada yer almıyor. Güney Osetya ve Abhazya’nın statüsü ile ilgili uluslararası müzakereler kısa sürede başlayacak. Bu haliyle Rusya’nın Abhazya ve Güney Osetya halklarını Gürcü yönetimi altında zorlamaya çalışmanın gereksizliği tezinde bir adım daha attığı anlaşılıyor. Geçici anlaşmanın kalıcı hale gelmesinin ardından Kafkaslar’da harita yeniden çizilmeye başlanacak.
Gürcistan için muhtemel üç senaryo
1. İlhak
Tiflis’e göre Moskova öteden beri Gürcistan’ı işgal etmek için fırsat kolluyordu. Rusya pasaportu taşıyan Abhazya ve Güney Osetya halkları da önce bağımsızlık, ardından da Rusya Federasyonu ile birleşmek istiyor. Rusya’da gerçekleştirilen son ankete göre Rus halkının yarısı ayrılıkçı bölgelerin Rusya’ya bağlanmasını istiyor. Ancak Moskova tam bir ilhakın Rusya’nın uluslararası arenada etkisini kıracağının farkında.
2. Bağımsızlık
Abhazya ve Güney Osetya’nın bağımsızlıklarının Moskova tarafından tanınması. Konu ile ilgili hukuki süreç Kosova’nın bağımsızlığının ardından başlatılmıştı. İki özerk bölge de BM, AB ve Rusya’ya bağımsızlıklarının tanınması için başvuruda bulunmuştu. İlhaka göre daha iyi bir senaryo olarak bu alternatif gözükse de Moskova; çeçenistan, İnguşetya ve Dağıstan gibi federasyon içinde yer alan bir kısım cumhuriyetlerin benzer bir yola girmesinden endişe ediyor. Moskova’nın, iki özerk bölgenin bağımsızlıklarını tanıma sürecini zamana yayarak Tiflis-NATO ilişkileri ile paralel değerlendirmesi bekleniyor.
3. Askerî koruma
En iyi senaryo bölgenin savaş öncesi konuma getirilmesi. Abhazya ve Güney Osetya, Gürcistan’ın sınırları altında kalacak. Rus barış gücü askerleri ise bölgede öncekinden daha yoğun olarak yer alacak. Barış gücünde başka uluslararası birliklerin yer almasına müsaade edilecek. Kremlin’in şahin kanadının elde edilen askerî ve siyasî kazanımdan sonra geriye dönülmesine sıcak bakması beklenmiyor.
Kremlin’in uyarıları dikkate alınmadı
Güney Osetya’da ete kemiğe bürünen sorunun temelinde kendini daha az güvende hisseden Rusya’nın artık defans durumundan aktif duruma geçmeye zorlanması var. Gürcistan’ın Gori şehrinde her yeri yıkan Rus tankları ile birlikte Rusya’nın yeni başbakanı Vladimir Putin’in Şubat 2007’de Münih’te düzenlenen güvenlik konferansında yaptığı tarihî konuşmayı hatırlamak gerekiyor. Moskova’ya kulaklarını kapatmakta ısrar eden Washington, İran ve Kuzey Kore’yi bahane göstererek Doğu Avrupa’ya füze savunma sistemi kurma çabalarına hız verdi. NATO’nun Rusya’nın arka bahçesi olan Ukrayna ve Gürcistan’a doğru genişleme stratejisi Kremlin’i tedirgin etmeye yetti. Kosova’nın bağımsızlığının kabul edilmesi Rusya’ya rövanş için fırsat verdi. Gürcistan yönetiminin Güney Osetya’ya yönelik operasyonu ve bin 600 siville birlikte 18 barış gücü askerinin ölümüne neden olması Kızıl Ordu’yu harekete geçirdi. Bu, eski Soğuk Savaş dönemi şartlarına geri dönülmeye başladığının miladı olacak öneme sahip bir gelişme. Artık Rusya’nın başka bölgelerde de benzer operasyonlar düzenlemeyeceğinden kimse emin değil.
FARUK AKKAN – MOSKOVA, Zaman,18.08.2008
